Sách

Kinh nghiệm xuất bản sách

Với 9 cuốn sách đã xuất bản và 3 cuốn ebook trong vòng 6 năm, Ngân nghĩ mình nên chia sẻ kinh nghiệm xuất bản sách đến các bạn trẻ, những người đang ấp ủ cho ra đời tác phẩm đầu tay. Đây là kinh nghiệm của cá nhân nên chắc chắn sẽ có nhiều thiếu sót nhưng Ngân mong sẽ giúp ích được phần nào cho các bạn.

I. Các hình thức xuất bản:

  1. Tự xuất bản: Bạn trả tiền cho nhà xuất bản (NXB) để họ tiến hành xin giấy phép xuất bản, biên tập bản thảo, vẽ minh họa, thiết kế bìa sách, dàn trang, in ấn, tác giả tự bán sách.

Mình chưa tự xuất bản cuốn nào nhưng sau vài lần gửi bản thảo đến một số nơi được họ gợi ý vấn đề này. Bạn có thể cân nhắc nếu bạn có tài chính và đầu ra tiêu thụ sách. 

Giấy phép xuất bản 3 triệu. Liên hệ NXB Văn Học, NXB Văn hóa Văn Nghệ…

Hoặc bạn có thể liên hệ với  nhà văn Phạm Sơn của Hội VHNT tỉnh Bình Định là người rất am tường về các khâu tự xuất bản để hỗ trợ bạn ra sách. Số đt liên hệ: 01234 30 60 90.  Email: sonphambinhdinh@gmail.com

  1. Giao toàn quyền cho NXB: tác giả chỉ việc gửi bản thảo đến NXB, chỉnh sửa bản thảo theo yêu cầu của biên tập viên, nhận nhuận bút. Tình hình kinh doanh của tác phẩm hoàn toàn nằm ngoài sự kiểm soát hay nhận biết của tác giả.

Tác giả phải hoàn toàn tin tưởng NXB về việc họ in ấn đủ số lượng như đã thỏa thuận trong hợp đồng, ghi trên bìa sách. Số lượng sách được tái bản có thể tin cậy hay không chủ yếu dựa vào “niềm tin”, thường đơn vị sách uy tín sẽ giữ thương hiệu của mình nên không in vượt số lượng đã thỏa thuận với tác giả còn các đơn vị sách tư nhân ít tên tuổi thì mình không dám chắc.

  1. Liên kết xuất bản Không có nhuận bút: Tương tự như trường hợp giao toàn quyền cho NXB nhưng bạn không nhận nhuận bút mà số tiền này được NXB trả bằng sách của chính tác giả. Số sách nhận được bằng số tiền nhuận bút trên giấy được quy đổi ra bằng sách ( trường hợp này mình không rõ tác giả có được nhận sách biếu từ 5-10 cuốn như hình thức xuất bản nhận nhuận bút). Nghĩa là bạn được tiếng xuất bản sách nhưng sẽ ôm đống sách về nhà tự bán, được bao nhiêu doanh thu chính là nhuận bút của bạn.

II. Cách thức liên hệ xuất bản sách:

  1. Xác định nội dung cuốn sách phù hợp với NXB nào:  Cách tốt nhất là ra nhà sách của từng đơn vị xem xét thể loại sách nào đóng vai trò chủ đạo trong công việc kinh doanh của họ. Ví dụ Kim Đồng trước đây chuyên cho thiếu nhi, tuổi teen nhưng đã mở thêm dòng sách Wings Books cho tất cả thể loại và đối tượng; NXB Trẻ đa dạng; First News mảng kinh tế, tủ sách tâm hồn; NXB Văn hóa-văn nghệ với tủ sách 8X…. 

Một số tác giả rất nhanh nhạy trong việc tìm hiểu thị hiếu của độc giả nên họ khá thành công với mảng ngôn tình, tản văn, sách truyền cảm hứng. Bạn có thể cân nhắc lựa chọn con đường mình sẽ đi: nhanh chóng tạo dựng tên tuổi nhưng tác phẩm hời hợt mau rơi vào quên lãng hay chậm rãi mà có chiều sâu.

  1. Địa chỉ gửi bản thảo:

Nếu bạn có mối quan hệ với biên tập viên của NXB thì thật là đơn giản nhưng nếu bạn bắt đầu từ con số 0 như mình thì bạn tự tìm kiếm địa chỉ liên hệ với BTV và đành trông mong vào chất lượng bản thảo của mình. Trên mỗi trang web của NXB đều có ghi email liên hệ gửi bản thảo.

Liên hệ trực tiếp qua fanpage facebook xin nếu tìm không ra ở trang web.

Hoặc Trang bìa phía sau mỗi cuốn sách của các NXB sẽ có địa chỉ nhận bản thảo.

Kim Đồng là nơi mà các bạn mới bắt đầu theo con đường viết sách nên gửi bản thảo tới đầu tiên. Bạn gửi cho dòng Wings Books theo địa chỉ sau (trannhatmy@nxbkimdong.com.vn).

  1. Gửi bản thảo: gửi bản thảo cho ít nhất 5 NXB trong cùng một lúc, ghi chú thời gian gửi, sau một tuần không hoặc có nhận hồi âm của họ đều nên gửi mail cám ơn, rồi một tháng sau liên hệ lại hỏi thăm. Làm như vậy mục đích nhắc họ nhớ tới bản thảo của bạn.

 NXB nhận được rất nhiều bản thảo nên họ có thể lười trả lời là đã nhận hoặc đọc xong không thích mà cũng chẳng thèm báo tác giả. Một vài NXB rất chuyên nghiệp sẽ thông báo đã nhận và thời gian trả lời. Nhưng bạn đừng mong chờ NXB nào cũng chuyên nghiệp. Kiên nhẫn thật kiên nhẫn trong giai đoạn này.

  1. Biên tập tác phẩm: Nếu bạn đến được giai đoạn này thì xin chúc mừng. Biên tập viên là người chịu trách nhiệm về đứa con tinh thần của bạn. Bạn mang nặng đẻ đau còn họ chính là bà mụ. Cả hai cần hợp tác để nhìn thấy đứa bé chào đời. Tuy nhiên người viết cái tôi thường rất cao, đôi khi họ khó chấp nhận việc tác phẩm bị chỉnh sửa quá nhiều, thậm chí nhiều lúc đi lệch ý đồ ban đầu. Hãy hạ cái tôi của mình xuống để đón nhận ý kiến của họ. Hãy trân trọng ý kiến đóng góp vì họ chính là độc giả đầu tiên mà lại có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Nhưng không phải lúc nào BTV cũng đưa ra ý kiến đúng đắn, do đó phân tích kỹ lời đề nghị của họ để bảo vệ quan điểm của mình và tìm ra cách tiếp cận mới phù hợp.

Sách cũng là một lĩnh vực kinh doanh và NXB thấy lời mới đầu tư vào tác phẩm của bạn. Đôi khi họ yêu cầu bạn chỉnh sửa bản thảo để mang tính giật gân thu hút độc giả nhằm thu lợi nhuận cao. Hãy cẩn thận trước lời đề nghị này vì lương tâm người cầm bút và độc giả rất thông minh. Hẳn bạn không muốn sách bán được nhiều cho đối tượng độc giả hời hợt hoặc tạo scandal ?

  1. Quảng bá tác phẩm:  Đây là khâu gần như quyết định sự thành công của một quyển sách. NXB có thể sẽ hỗ trợ bạn ra mắt tác phẩm. Nhã Nam, Bloombooks là đơn vị luôn tạo điều kiện cho tác giả tổ chức buổi ra mắt sách. Một số NXB khác chỉ tổ chức họp báo quảng bá ra mắt tác phẩm nếu bạn là tác giả nổi tiếng hoặc tác phẩm của bạn thật đặc biệt mà bộ phận kinh doanh của NXB nhận định sẽ có tiềm năng thu lời.

Tự tổ chức ra mắt tác phẩm: rất nhiều tác giả đã thực hiện. Có thể là một quán cà phê không gian nhỏ ấm cúng để bạn bè và độc giả giao lưu chúc mừng tác giả. Nhưng bạn bè mua sách vì muốn đọc hay mua với tinh thần gượng ép chỉ để ủng hộ thì bạn cũng nên cân nhắc khi mời họ đến.

Quảng bá trên kênh truyền thông: các trang báo mạng, trang web về sách đều có mục giới thiệu về sách. Nếu bạn có mối quan hệ với giới truyền thông thì thật tuyệt vời, họ sẽ đưa bài lên ngay. Còn nếu không bạn có thể tự viết bài cảm nhận về tác phẩm của mình rồi gửi cho họ. Mình chưa làm điều này vì muốn lắng nghe chính độc giả cảm nhận về tác phẩm.

Tự tạo trang facebook để quảng bá. Thiết kế hình ảnh đẹp đi cùng những đoạn trích dẫn trong tác phẩm. ( Cái này mình hiện còn lười chưa đầu tư thực hiện).

III. Cách tiếp cận với độc giả và NXB:

Viết bài gửi cho các tờ báo, đặc biệt là mảng truyện ngắn.

Tham gia các cuộc thi viết: Cuộc thi văn học tuổi 20 do NXB Trẻ tổ chức , Cuộc thi truyện ngắn của Tạp chí Văn nghệ Quân đội và báo Văn nghệ…

Việc tham gia các cuộc thi uy tín do NXB phát động là con đường nhanh nhất giúp xây dựng tên tuổi của bạn. Nếu bạn đạt giải, ngoài được tiền thưởng, in sách thì tên tuổi của bạn đã có một chỗ đứng “tạm thời” trong giới văn học.

IV. Nhuận bút:

Đây là vấn đề mà bạn cần cân nhắc thật kỹ khi lựa chọn theo nghiệp viết. Nếu bạn trót lỡ “vướng” phải nghiệp viết như mình thì đành vậy. Nhưng nếu bạn muốn viết sách để kiếm tiền  thì bạn nên có chiến lược cụ thể vì rất ít người viết sống được bằng nghề này. Bạn tham khảo nghị đinh về chế độ nhuận bút sẽ tự tính được số tiền mà mỗi tác giả nhận được khi phát hành sách bèo bọt cỡ nào.

http://www.moj.gov.vn/vbpq/lists/vn%20bn%20php%20lut/view_detail.aspx?itemid=22453

V. Hợp Đồng xuất bản:

Đây là phần cực kỳ quan trọng. Hợp đồng phải ghi rõ phần trăm và thời gian thanh toán nhuận bút, số sách biếu, tỷ lệ phần trăm cho tác giả mua lại sách… Hãy cẩn thận vì một số đơn vị phát hành sách vì lợi ích của mình mà có những điều khoản “bắt ép” người viết. Một bạn độc giả đưa mình xem hợp đồng và mình đã phát hoảng lên với các điều khoản của họ, trường hợp mua bản quyền sách tham khảo trọn đời, cách tính nhuận bút có x% tùy thuộc vào doanh số bán sách… Những điều khoản như thế chẳng khác gì “giết” người cầm bút. 

Cách tốt nhất là hãy lấy hợp đồng nghiên cứu kỹ rồi mới đồng ý cho họ xuất bản nhằm tránh các rắc rối về sau. Thông thường thời hạn hợp đồng là năm hoặc ba năm. 

Mỗi chúng ta đều tiềm ẩn một người kể chuyện nhưng để trở thành nhà văn ngoài việc rèn luyện kỹ năng đọc, có kiến thức tổng hợp còn đòi hỏi phải có tài năng. Ngân chỉ dám nhận bản thân là người viết chứ không phải nhà văn.

Cuối cùng Ngân xin chúc các bạn sớm chào đón đứa con tinh thần đầu tiên và có thêm nhiều tác phẩm khác.

 

 

 

Kim Ngan Nguyen

Người kể chuyện bằng chữ và hình ảnh