Sáng Tác

10 quyển sách của mùa hạ 2018

Tại sao tôi lại chọn 10 tác phẩm? Bởi thời gian 10 năm, tính từ tuổi 15 mơ mộng đến 25, sau khi rời giảng đường quăng mình vào cuộc sống với khoảng thời gian ba năm đủ cho chúng ta hiểu được Đời là gì. Nếu bạn đọc 10 tác phẩm này, tôi tin rằng bạn sẽ không còn chơi vơi sau tuổi 25.

  1. Chiến Binh Cầu Vồng

Tác giả Andrea Hirata, người Indonesia. Cuốn sách 415 trang khiến tôi phải dành nguyên một ngày chỉ chú tâm vào đọc mà không thể đặt xuống. Đây là một cuốn tự chuyện thấm đẫm tính hài hước, ngây thơ con trẻ và cả những giọt nước mắt bi thương cho số phận con người. Những chiến binh cầu vồng đã ra đời tại một ngôi trường tiểu học nghèo xác xơ có nguy cơ đóng cửa nếu không đủ sĩ số 10 học sinh. Một cuộc chiến thầm lặng dai dẳng của thầy giáo Harfan, cả đời dạy không lương, và cô giáo trẻ Mus 15 tuổi lần đầu đứng lớp. Hirata đã thầm hứa với lòng mình một ngày nào đó sẽ viết cuốn sách về cô Mus bằng tất cả tình cảm trân quý dành cho người cô đã chống chọi lại số phận bất công nhằm giữ lấy ngôi trường cho tương lai các em học sinh nghèo. Một cuộc chiến dai dẳng giữa cái đói và lòng khao khát học hành của những đứa trẻ. Tương lai mỗi đứa trẻ được quyết định dựa trên giáo dục và cuộc đời mỗi con người được quyết định dựa trên tri thức.
Có thể nói, Chiến Binh Cầu Vồng là một bài ca về tuổi thơ trong sáng, tình bạn ấm áp và một nghị lực sống vươn lên của những người Indonesia chân chính. Với một trái tim nồng nhiệt và đôi mắt tỉ mẫn quan sát của nhà văn, Andrea đã “cảm thương” cho số phận của chính bản thân mình, một đại diện cho dân tộc, và cho tất cả những người cùng khổ khác trong xã hội Indonesia rối tung lúc bấy giờ. 
Một cuốn tự truyện nhưng không đơn giản là tự truyện. Đó còn là cái tát vào mặt chính quyền Indonesia thời ấy và vào lòng tham vô đáy trơ trẽn hờ hững của những kẻ được gọi là đồng loại với những người cùng khổ. 

  1. Năm Tháng Vội Vã

Là cuốn sách ngôn tình duy nhất tôi từng đọc của Trung Hoa do Cửu Dạ Hồi viết sau khi nghe bài hát chuyển thể thành phim được Vương Phi thể hiện. Truyện kể về thế hệ 8X với mối tình của Phương Hồi và Trần Tầm kéo dài từ thời trung học tới đại học. Tình học trò ngây thơ, trong sáng mà những rung động đầu đời khó ai quên. Mối tình ấy thăng trầm trong những năm tháng thanh xuân vội vã với những say mê nồng cháy, day dứt, dày vò, tổn thương và kết thúc trong đau khổ cho những người lỡ vướng vào vòng xoáy ái tình. Sỡ dĩ tôi chọn tác phẩm này giới thiệu tới các bạn vì lẽ bất kỳ ai cũng đã từng thích một ai đó. Yêu ở tuổi đi học khi đầu óc chưa vướng bận chữ Tiền mới say đắm và cuồng nhiệt không hề toan tính làm sao. Chắc hẳn bạn đọc sẽ nhận ra ái tình chỉ là một đoạn đường, quan trọng nhất ở khoảng thời gian này chính là học để đương đầu với chặng đường mưu sinh ở Đời.

  1. Đạp Xe Vì Tình Từ Ấn Sang Âu 

Tác phẩm được chấp bút bởi Per J Andersson, nhà báo và là đồng sáng lập ra tạp chí Vagabond.

Chàng trai người Ấn Độ PK tin rằng cuộc đời anh đã được quyết định ngay từ lúc mới lọt lòng từ lời phán xét của thầy tướng số. Và rồi người con gái ấy có tên Lotta từ Thụy Điển, trên con đường thiên lý của dân hippy thời ấy đã xuất hiện khi anh làm họa sĩ đường phố ở Delhi. Tuy nhiên cô gái có tình yêu sâu đậm dành cho phương Đông phải trở về Thụy Điển và đành chia tay người chồng mới cưới ở lại Ấn Độ bởi cả hai đang là sinh viên với tương lai mịt mờ.

Vầng dương hy vọng mà Lotta mang tới cho PK vươn lên sống giữa những tháng năm phủ đầy bóng tối, mâu thuẫn, đói khát của nước Ấn Độ mau chóng trở thành nguồn sáng le lói. PK quyết định phải nắm bắt lấy số mệnh đời mình, dù hành động ấy có vẻ điên rồ  “,trên hai bánh, chạy bằng sức bền bỉ, lòng quyết tâm… và tình yêu.” Sau khi tốt nghiệp đài học, PK quyết định rời Ấn Độ lên đường tìm đến quê Lotta bằng một chiếc xe đạp cà tàng, một ít tiền lẻ trong túi đã thôi thúc anh hoàn thành chặng đường qua tám quốc gia với bốn tháng trời phiêu bạt qua khỏi cái làng nhỏ bé, đất nước Ấn Độ ngột ngạt bởi những điều cũ kỹ lạc hậu chia rẽ con người do đẳng cấp gây ra để tới phương Tây, nơi con người cũng có những “rắc rối” riêng nhưng ít ra PK được đối đãi như một con người.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở tình yêu thì câu chuyện của PK và Lotta chưa thật sự gây ấn tượng sâu sắc. Tác phẩm này trở thành một câu chuyện xúc động truyền cảm hứng tới hàng triệu người Ấn Độ bởi chàng trai PK xuất thân từ tầng lớp hạ đẳng, chính tài năng và nghị lực vươn lên chống trả lại sự phân cấp xã hội mới là điều kỳ diệu làm nên một PK duy nhất của người Ấn.

PK giã biệt những năm tháng vật lộn với cuộc sống khốn khổ và trở thành một tấm gương cho những người dân “hạ đẳng” ngẩng mặt lên sống. PK, với những suy nghĩ không giống ai, “Anh tin vào định mệnh và truyền thống, nhưng cũng tin vào sự tự do nảy sinh từ việc chối bỏ chính những ý tưởng đó, đã mang lại điều kỳ diệu cho chính cuộc đời mình. “Nó ghét cái cách họ chấp nhận vị trí định đoạt sẵn cho mọi người trong xã hội. Thế nhưng nó không vứt bỏ được cảm giác là mọi chuyện này đều có nguyên do. Chẳng có gì vô nghĩa trên đời này. Ngay cả thất bại cũng có mục đích của nó. Cảm giác bị loại trừ này cũng có mục đích, ý định tự tử này cũng có mục đích và tảng đá bong ra vào phút chót cũng có mục đích luôn.”

Nếu không có nghịch cảnh đầy trớ trêu thì sẽ không có một họa sĩ tài hoa PK, và cũng sẽ chẳng có một chuyện tình đẹp của nàng Lotta và chàng nghệ sĩ PK.

  1. Tâm Lý Học Đám Đông

Tác giả người Pháp Gustave Le Bon ( 1841- 1931), xuất bản tác phẩm này năm 1895. Cuốn sách sẽ giúp bạn nhận ra được rất nhiều điều đáng quan tâm, đặc biệt là giáo dục và sự “nguy hiểm” của đám đông nơi lập trường con người biến mất mà bị dẫn dắt bởi những người am hiểu tường tận tâm lý đám đông.

 Có một chỗ duy nhất khi tác giả hạ thấp phụ nữ là tôi không đồng quan điểm. Tuy nhiên tác phẩm này ra đời trong bối cảnh xã hội lúc bấy giờ phụ nữ chưa có tiếng nói nên có thể bỏ qua chi tiết ấy, nhưng xét trong thời đại này là một điều không thể chấp nhận được.
“ Trong nhiều tính cách đặc biệt của đám đông, tính bốc đồng, thiếu khả năng suy luận, thiếu năng lực đánh giá và tinh thần phê phán, sự khích động của tình cảm, và nhiều thứ khác nữa, là những biểu hiện ở những đối tượng đang ở hình thái phát triển thấp, ví dụ như ở phụ nữ, người sống hoang dã và trẻ em.

“Học thuộc các bài giảng, thuộc lòng ngữ pháp và bản tóm tắt, nhắc lại trôi chảy và làm theo đúng, đó là một kiểu giáo dục kỳ quặc, trong đó mọi cố gắng nhằm chứng minh cho niềm tin và sự không bao giờ sai lầm của người thầy chỉ khiến chúng ta càng trở nên yếu đuối và bạc nhược mà thôi.” 
“Để thành công trong cuộc sống cần có các phẩm chất: óc phê phán, kinh nghiệm, sự sáng tạo, nghị lực vốn là những thứ không thể có được chỉ qua sách vở. Sách vở chỉ là thứ từ điển để tra cứu, còn việc nhồi nhét cả một đoạn dài trong đầu sẽ là hoàn toàn vô ích”.
“Sự khác biệt giữa hệ thống giáo dục của chúng ta với hệ thống giáo dục Anglo-Saxon. Người Anglo-Saxon không có nhiều trường học đặc biệt như của chúng ta; ở họ, sự giảng dạy không dựa trên sách vở, mà trên chính sự thật. Ví dụ, một kỹ sư được đào tạo trong công xưởng chứ không phải trong trường học ; điều này cho phép mỗi người có thể đạt được đúng trình độ phù hợp với năng lực nhận thức của mình để trở thành công nhân hay đốc công nếu như anh ta không thể đi xa hơn, và sẽ là kỹ sư nếu khả năng của anh ta cho phép. Đối với xã hội, phương pháp này thật sự dân chủ và thiết thực hơn là đặt toàn bộ tương lai sự nghiệp của cá nhân vào một kỳ thi kéo dài vài tiếng đồng hồ khi anh ta mới mười tám, đôi mươi”.
‘Trong văn học, nghệ thuật, triết học, các quan điểm còn bị thay thế nhanh hơn. Chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa tự nhiên, chủ nghĩa thần bí…lần lượt xuất hiện rồi biến mất. Những nghệ sĩ và nhà văn ngày hôm qua còn được tôn vinh, ngày mai có thể sẽ bị thóa mạ’.

  1. Thời Thơ Ngây

Tác giả Edith Wharton- người phụ nữ đầu tiên đạt được giải Pulitzer năm 1992 trong bối cảnh xã hội Mỹ vẫn chưa thật sự từ bỏ được ý nghĩ về giá trị của nữ giới trong những căn bếp chứ không phải ngoài trời.

Edith xuất thân từ tầng lớp quý tộc nên những trải nghiệm sâu sắc và sự am hiểu tường tận chân tơ kẽ tóc của một xã hội thu nhỏ đầy quyền lực nhưng không kém hỗn loạn, nơi những kẻ có học thức, trưởng giả khoác lên mình những chiếc mặt nạ nhiều màu sắc đã được bà vận dụng cực kỳ tài tình trong Thời Thơ Ngây.

Truyện xây dựng trên bối cảnh xã hội New York và giới thượng lưu vào thế kỷ 19 qua giọng văn hài hước, châm biếm. Một mối tình tay ba kìm nén trong sự “thơ ngây” của hai con người tưởng rằng mình có thể rũ bỏ những áp lực của xã hội là Archer và Madame Olenska, để chống lại toàn bộ những con người bảo thủ và một người giả đò “thơ ngây” là May. Mối tình tay ba giữa Olenska-Archer-May chấp chới giữa lằn ranh ngây thơ và thủ đoạn.

“Sự cô đơn thật sự chính là sống giữa những người tử tế mà những người này luôn bắt người ta phải giả vờ”.

“…kiểu ngây thơ đó, sự ngây thơ mà trí óc bị bịt kín khỏi trí tưởng tượng và trái tim bịt kín khỏi những trải nghiệm”.

Archer và Madame Olenska đã lỡ nhau trong cuộc đời này chỉ vì họ không đủ bản lĩnh để vượt qua những rào cản xã hội. Họ có hạnh phúc trong ngần ấy năm sống xa nhau?  

Bạn sẽ có câu trả lời, bởi vì- rồi ai cũng có một cuộc đời nhưng một cuộc đời đáng sống là được sống thật là chính mình.

  1. Bố Con Cá Gai

Tác giả Hàn Quốc Cho Chang-In đã lấy nước mắt của người đọc bằng câu chuyện cảm động về ông bố đơn thân chiến đấu giành giật sự sống cho đứa con bị bệnh máu trắng. Tác phẩm không chỉ khiến người đọc thấy được giá trị mãnh liệt của đồng tiền, tình cha con mà còn nghị lực của một người cha.

  1. Người Xa Lạ

Tác phẩm đầu tay của nhà văn người Pháp Albert Camus. Chuyện kể về một người đàn ông dự đám tang mẹ nhưng không rơi một giọt nước mắt nào. Sau đó, anh dùng súng giết chết một người Ả Rập để tự vệ trong một sự cố hiểu nhầm. Anh bị tống giam và phải ra tòa. Trước tòa, anh mới bàng hoàng nhận ra những người thân quen đã đứng lên tố cáo mình. Hóa ra, anh đã không làm tròn phận sự như tất thảy những người bình thường khác. “Đời là một vở diễn”.  Anh không làm diễn viên mà sống thật với con người mình nên đã chịu một kết thúc đau buồn.

  1. Vụ Án

Cái tên Kafka thôi cũng đủ khiến người đọc phải nhũn não trong mê cung tư tưởng của tác giả. Vụ Án kể về nhân vật J.K bị bắt ngay trong buổi sáng sinh nhật tuổi 30 của mình. Anh bị bắt mà chẳng rõ lý do. Càng đi sâu vào vụ án của J.K, người đọc càng bối rối trước đường hầm rối rắm của pháp luật. Đọc Kafka chúng ta sẽ hiểu hơn về sức mạnh vô hình trong ánh sáng và bóng tối mà chỉ một lần thò tay ra có thể siết cổ nạn nhân trong chớp mắt.

  1. Khi Hơi Thở Hóa Thinh Không

Cuốn hồi ký của Paul Kalanithi, một bác sĩ phẫu thuật não, được viết trong những ngày anh chống chọi với căn bệnh ung thư phổi. Là một người cực kỳ say mê học tập, Paul mơ ước trở thành nhà văn nhưng lại chọn con đường bác sĩ. Chỉ tới khi cận kề ranh giới sự sống, anh mới quyết tâm phải thực hiện mơ ước văn chương thời trẻ. Cuốn sách duy nhất – giấc mơ của Paul đã hoàn thành với sự giúp đỡ của người vợ. Anh ra đi nhưng anh đã để lại cho người khác một tác phẩm đầy giá trị nhân văn về nghị lực sống theo đuổi đam mê của một con người.

  1. Chỉ Tại Con Chim Bồ Câu

Patrick Suskind, nhà văn người Đức. Cuộc đời ông Noel vốn được sắp xếp một cách tỉ mẫn và ông già ngoài năm mươi này đang chờ nghỉ hưu như đúng theo kịch bản đời mình. Thế mà buổi sáng nọ, một con chim bồ câu quái quỷ với đôi mắt đỏ ngầu đứng trước cửa phòng khiến ông hoảng hốt. Cả ngày hôm ấy mọi thứ đảo lộn hết cả lên. Công việc ổn định là nhân viên bảo vệ ngân hàng mấy chục năm qua đầy tự hào bỗng khiến ông ngột thở, ngứa ngáy đến điên cuồng.

“Ông thấy như đời mình quay ngược lại ba mươi năm về trước, như thể mình đã mất trắng ba mươi năm cuộc đời”.

Một truyện ngắn thú vị dành cho ai thích ai chữ “Ổn Định”.